Gmina Pęczniew

Gmina Pęczniew położona jest w północno-zachodniej części województwa łódzkiego, w obrębie Kotliny Sieradzkiej, Wysoczyzny Łaskiej i Kotliny Kolskiej, nad zbiornikiem retencyjnym Jeziorsko. Rzeźba terenu jest falista. Wzdłuż wschodniej granicy gminy i w rejonie miejscowości Księże Młyny koncentrują się duże zespoły leśne. Ich ogólna powierzchnia wynosi 1746 ha.

Zachodnią granicę stanowi nizinny zbiornik retencyjny Jeziorsko - jeden z największych zbiorników w Polsce. Jego zasadniczym zadaniem jest gromadzenie wody dla zabezpieczenia przeciwpowodziowego kilku województw położonych w dolnym biegu rzeki Warty oraz dla pokrycia potrzeb wodnych przemysłu, energetyki, gospodarki komunalnej, rolnictwa, produkcji rybackiej, rekreacji, sportu i turystyki. Strukturę terytorialną gminy tworzy 30 miejscowości połączonych w 20 sołectw. Najważniejsze miejscowości posiadające placówki oświaty, kultury i zdrowia to: Pęczniew, Brzeg, Drużbin.

Gmina Pęczniew graniczy z gminą Zadzim na wschodzie, z gminą Poddębice na północy, natomiast na zachodzie i południu z gminą Warta, a na północnym zachodzie z gminą Dobra. Powierzchnia gminy wynosi 128 km2, tj. 12 838 ha. Gmina liczy 3871 mieszkańców. Na terenie gminy Pęczniew istnieją wyjątkowo korzystne warunki turystyczne i rekreacyjne głównie dzięki zbiornikowi Jeziorsko, a także stawom rybnym i lasom.

Wypoczywający mogą korzystać z rozwijającej się bazy noclegowej (campingi, pola namiotowe, ośrodki wczasowe i gospodarstwa agroturystyczne), kąpieliska, wypożyczalni sprzętu pływającego.

Historia

Ślady osadnictwa na terenie gminy sięgają odległych czasów, o czym świadczy odkrycie ciałopalnego cmentarzyska kultury łużyckiej wczesnej epoki żelaza.

W Pęczniewie stwierdzono liczne ślady osadnictwa z okresu rzymskiego, dużą osadę gospodarczą z wczesnego średniowiecza, a także pozostałości średniowiecznego gródka na kopcu. Nazwa Pęczniew pochodzi od znajdującego się tu we wczesnym średniowieczu gniazda rodziny Pęczniewskich. Była to wieś szlachecka zwana Pięczniew lub Pyacznowo.

W okolicach odległego o 8 km Siedlątkowa, zidentyfikowano obronną siedzibę rycerską z XIV wieku, a w niej pozostałości zbroi. Natomiast na terenie Łyszkowic archeolodzy odkryli osadę kultury przeworskiej z okresu rzymskiego.

Wiele cennych informacji wzmiankowanych już w 1298 r. dotyczy miejscowości Brodnia, która stanowiła własność książęcą, a następnie królewską. Miały tutaj miejsce sądy nadworne Władysława Jagiełły (I 8 pobytów w okolicach Niedzieli Palmowej) i Kazimierza Jagielończyka w 1450 r. Po II rozbiorze była własnością króla pruskiego, w okresie Księstwa Warszawskiego stanowiła dobra narodowe, później rządowe -administrowane przez dzierżawców bezlitośnie wyzyskujących chłopów. Skargi w obronie uciemiężonych pisał tutejszy nauczyciel, znany z literatury, Kazimierz Deczyński.

Interesujących odkryć dokonano w Brzegu. Zidentyfikowano tam resztki cmentarza pogańskiego dawnych Słowian, naczynia gliniane z prochami zmarłych, Odkryto też fundamenty po pałacu i budynkach dworskich.

Na uwagę zasługuje również historia Drużbina sięgająca czasów średniowiecza. Chlubą tej miejscowości jest urodzony tu Jakub Zadzik (1582-1642) - biskup Krakowski i Kanclerz Wielki Koronny na dworze Króla Zygmunta III Wazy i jego syna Władysława IV

Zabytki

Do obiektów o szczególnym znaczeniu zabytkowo-kulturowym zaliczane są cztery kościoły, wiatraki i cmentarze położone na terenie gminy.

Kościół pod wezwaniem Świętej Katarzyny w Pęczniewie. Kościół drewniany zbudowany został w 1761 r. przez ówczesnego dziedzica Pęczniewa -Tomasza Kossowskiego. W kościele są trzy ołtarze zrekonstruowane w 1958 r.: ołtarz główny późnorenesansowy z około 1640 r. i boczne - barokowe oraz dzwon z datą 1848 i herbem Pobóg. Wewnątrz kościoła umieszczona jest tablica, poświęcona pamięci 6 Pułku Strzelców Konnych im. Hetmana Stefana Żółkiewskiego, który walczył na tych terenach o utrzymanie linii Warty w pierwszych dniach września 1939 roku.

Kościół pod wezwaniem Świętego Stanisława w Brodni. Obecny kościół wzniesiono około roku 1556. W I 886 r. został gruntownie przebudowany. Jest to kościół drewniany, o konstrukcji zrębowej, orientowany, trójnawowy. Wystrój wnętrza w stylu zakopiańskim. Ołtarze barokowe i rokokowy z licznymi rzeźbami i obrazami.

Kościół pod wezwaniem Świętego Stanisława w Drużbinie. Murowany kościół późnorenesansowy zbudowany w 1630 r. na miejscu wcześniejszego drewnianego, pochodzącego prawdopodobnie z początków XV wieku. Jego fundatorem był Jakub Zadzik. Jest to świątynia jednonawowa, zbudowana z cegły, otynkowana, z masywną wieżą nakrytą lekkim hełmem. Wewnątrz ołtarze barokowe, w głównym ołtarzu umieszczono obraz z wizerunkiem biskupa Stanisława sprowadzony z Krakowa przez fundatora obiektu.

Kościół pod wezwaniem Świętego Marka Ewangelisty w Siedlątkowie. Obecny kościół zbudowano w 1683 r. z kamienia polnego i cegły na miejscu wcześniejszego, drewnianego. Na uwagę zasługuje późnorenesansowy ołtarz boczny z XVII wieku oraz elementy wyposażenia wnętrza, w tym chorągiew z podobizną Matki Boskiej zwanej Siedlątkowską. W kaplicy cmentarnej znajduje się późnorenesansowy ołtarz z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz tabernakulum z tego samego okresu.

Przyroda

Na atrakcyjność przyrodniczą gminy wpływają duże kompleksy leśne oraz malownicze położenie w dorzeczu Warty i jej prawych dopływów - Michny i Urszulanki. Dodatkowym atutem jest położenie z dala od ważnych szlaków komunikacyjnych, aglomeracji miejskich i zakładów przemysłowych, co pozwala zachować nieskażone środowisko naturalne i zdrowy klimat. Miejscowe środowisko przyrodnicze uległo zmianie po 1986 r., kiedy został oddany do użytku zbiornik retencyjny na rzece Warcie, z zaporą czołową w Siedlątkowie. Zbiornik Jeziorsko o pow. 42 km2 wpłynął na utworzenie specyficznego mikroklimatu. Ponad potowa powierzchni gminy leży w obrębie Nadwarciańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. W Siedlątkowie znajduje się stanowisko dokumentacyjne, a w południowej części funkcjonuje rezerwat ornitologiczny. Występuje tu bogata, niespotykana w Europie ornitofauna. Można zaobserwować około 230 gatunków ptaków, w tym rzadko spotykane w Polsce jak: sokół wędrowny ibis kasztanowaty, czapla nadobna, bocian czarny, warzęcha, szczudłak, żwirowiec stepowy, kormoran maty i inne.

Gospodarka

Na terenie gminy działalność gospodarczą prowadzą I 82 firmy. Głównie są to zakłady produkcyjne oraz usługowo-handlowe. Najprężniej działającymi podmiotami gospodarczymi są przedsiębiorstwa produkujące bieliznę damską. Poza tym funkcjonują firmy przetwórstwa rolno-spożywczego, zakłady remontowo-budowlane i inne.

Działające na obszarze gminy podmioty wykazują znaczną stabilność. Rozwojowi gospodarczemu sprzyjają tradycje i doświadczenie drobnej gospodarki prywatnej, poziom wykształcenia mieszkańców oraz kwalifikacje kadry administracyjnej. Zarejestrowanych jest tu 167 podmiotów gospodarczych.

W gminie podejmowane są inwestycje mające na celu poprawę infrastruktury technicznej. Przeprowadzona została telefonizacja wsi. Gmina zwodociągowana jest w 75 %, natomiast kanalizacją objęte jest 10% obszaru. Aktualnie podjęte zostały działania zmierzające do modernizacji i rozbudowy kanalizacji. Funkcjonuje gminne wysypisko odpadów. Gmina jest zelektryfikowana w 100%, Przechodzą tu linie wysokiego i niskiego napięcia. W Łyszkowicach, przy zaporze czołowej, działa elektrownia wodna JEZIORSKO, która produkuje energię elektryczną w ilości 4,8 MW, W paliwo płynne można zaopatrzyć się na stacji benzynowej w Pęczniewie. Natomiast sprzedaż paliw stałych prowadzona jest przez GS"SCh" w Pęczniewie. Brak jest natomiast gazyfikacji przewodowej. Dystrybucją gazu propan-butan zajmują się punkty w każdej wsi.

Rolnictwo

Na terenie gminy przeważają gleby klasy IV-V Powierzchnia użytków rolnych wynosi 7800 ha, W produkcji roślinnej dominują zboża i ziemniaki, natomiast w zwierzęcej - hodowla bydła i trzody chlewnej oraz hodowla ryb. Rolnictwo w przeważającej części oparte jest na gospodarstwach o średniej wielkości 9,3 ha. Liczba gospodarstw wynosi 1304. W tym sektorze gospodarki pracuje 75% mieszkańców. Na obszarze gminy znajduje się nowoczesna masarnia spełniająca wymogi unijne oraz młyn zbożowy.

Kultura i sport

Na terenie gminy Pęczniew działają dwa zespoły śpiewacze: "Lubolanki" i "Jarzębina" oraz trzy orkiestry strażackie: w Drużbinie, Pęczniewie i Siedlątkowie. Artyści biorą udział w regionalnych i ogólnopolskich przeglądach "twórczości ludowej, zyskując uznanie publiczności i jury. Występują na licznych imprezach masowych organizowanych w gminie. Zespół śpiewaczy LUBOLANKI powstał w Luboli w 2001 r. Do jego największych osiągnięć należy zaliczyć: wyróżnienie na III Powiatowym Festiwalu Pieśni Ludowej - Domaniew 2001, nagroda za występ w Biesiadzie Karnawałowej - Wróblew 2002, udział w "Ogólnoeuropejskim Przeglądzie Ludowych Zespołów Śpiewaczych - Kraslava 2002, Łotwa. Zespół śpiewaczy JARZĘBINA funkcjonuje w Brzegu od 2002 r. Swoimi występami uświetnił m. in.: Powiatową Imprezę Kulturalną z Okazji Dnia Kobiet - Drwalew 2003, II Powiatowy Festiwal Muzyki i Pieśni Ludowej - Poddębice 2003, Dni Otwartych Drzwi - WODR Bratoszewice Oddział Kościerzyn 2003. Młodzież najchętniej zajmująca się sportem, korzysta z sali socjoterapeutycznej w Pęczniewie. Ponadto funkcjonuje Ludowy Klub Sportowy SAZAN prowadzący sekcję pitki nożnej.

Turystyka

Gmina jest interesującym obszarem rekreacyjno-wypoczynkowym. Jej główny atut to zbiornik Jeziorsko - doskonale miejsce dla amatorów sportów wodnych, kąpieli, wędkarstwa jak również miłośników przyrody. Turystycznym walorem gminy są również lasy bogate w grzyby i owoce leśne. Funkcjonują tu duże zespoły budownictwa letniskowego w Lyszkowicach i Siedlątkowie oraz ośrodki wypoczynkowe. Odwiedzający gminę mogą liczyć na gościnność i życzliwość mieszkańców, ciszę miejscowych lasów a także skorzystać z wielu przygotowanych dla nich atrakcji. Na terenie gminy Pęczniew w sezonie letnim odbywają się mistrzostwa Polski i Europy w sportach motorowodnych, przeglądy orkiestr dętych oraz często organizowane, atrakcyjne festyny w pobliżu akwenu. Dla turystów lubiących wypoczynek nad wodą przygotowane są pola namiotowe i campingi w Pęczniewie, Księżych Młynach i Popowie, ośrodki wypoczynkowe w Księżych Młynach i Brodni, a także miejsca w gospodarstwach agroturystycznych. W gospodarstwach tych oferowana jest zdrowa żywność i wiejski chleb. Kwatery położone są w malowniczym sąsiedztwie zbiornika Jeziorsko.