|
![]() |
|
|
Gmina Dobra
Gmina Dobra jest jedną z 9 gmin i miast powiatu tureckiego. Zajmuje powierzchnię 132 km2, w tym miasto 1,84 km2. Teren gminy zamieszkuje około 6.700 mieszkańców. Wyodrębnionych administracyjne jest 27 sołectw, w skład których wchodzą 32 miejscowości. Do największych wsi należą: Skeczniew i Mikulice.
Gmina Dobra jest w zasadzie gminą rolniczą (około 900 gospodarstw rolnych), z głównym ośrodkiem handlowo-usługowym w Dobrej. W miasteczku lub w jego okolicy skupione są małe zakłady produkcyjne (wytwórnie okien z PCV, zakłady konfekcji sportowej, rozlewnia wód, piekarnie, ubojnie i masarnie oraz inne zakłady). Pomimo istnienia kilkunastu zakładów zatrudniających od stu kilkudziesięciu pracowników do kilku pracowników, bezrobocie w zasadzie jest na podobnym poziomie jak w całym powiecie tureckim. Trzeba też zaznaczyć, iż znaczącymi pracodawcami na terenie gminy są samorządy: powiatowy i gminy (Dom Pomocy Społecznej w Skęczniewie oraz gminna oświata). Przez gminę Dobra przebiegają drogi: krajowa nr 82 z Turku do Sieradza oraz wojewódzka z Opatówka do Poddębic. Sieć dróg powiatowych i gminnych jest dość dobrze rozwinięta, ale w większości o nawierzchni żwirowej. W gminie Dobra nie zwodociągowana jest miejscowość sołecka Chrapczew oraz część sołectwa Stawki. Miasto Dobra posiada oczyszczalnię ścieków (420 m3/dobę) oraz 1,3 km sieci kanalizacji sanitarnej. W miejscowości Skęczniew znajduje się również zakładowa oczyszczalnia ścieków dla osiedla Domu Pomocy Społecznej i Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej.
Zarys geograficzny
Gmina Dobra położona jest w południowo-wschodniej części powiatu tureckiego, około 150 km od Poznania i około 80 km od Łodzi. Graniczy z gminami: Kawęczyn, Turek, Przykona, Uniejów, Poddębice, Warta, Goszczanów. Część obszaru gminy położona jest na Wysoczyźnie Tureckiej, pozostała natomiast w Kotlinie Kolskiej i Sieradzkiej. Najwyższym punktem gminy jest wzgórze o wysokości 155 m n.p.m., położone nieopodal wsi Stawki, najniższe - dno doliny rzeki Warta 107 m n.p.m. Krajobraz ukształtowany został przez działalność lądolodu skandynawskiego. Największą rzeką gminy jest oczywiście Warta, na której w latach 1975-86 wybudowano zbiornik "Jeziorsko", o całkowitej powierzchni 42 km2 (10% powierzchni na terenie gminy) i pojemności około 200 mln m3. Pozostałe cieki wodne gminy to rzeka Teleszyna oraz Struga Spicimierska i Struga Mikulicka. Na rzece Teleszynie w latach sześćdziesiątych XX wieku wybudowano zbiornik retencyjny na potrzeby elektrowni "Adamów". Użytki rolne zajmują ponad 8.000 ha (własność prywatna), lasy ponad 2.400 ha (dominuje Skarb Państwa), wody około 1000 ha. Wśród ciekawych obiektów przyrodniczych zaliczamy park krajobrazowy (pomnik przyrody - aleja kasztanowa) w Dobrej, pozostałości parku dworskiego w Skęczniewie (pomnik przyrody - dąb szypułkowy) oraz pojedyncze okazy drzew z parku dworskiego Mikulicach. Część powierzchni gminy obejmuje Uniejowski Obszar Krajobrazu Chronionego. Przyroda gminy Dobra posiada wiele cennych walorów. Znajduje się tu stanowisko bardzo rzadkiego w Polsce bociana czarnego, nad wodami zbiornika "Jeziorsko" szybuje około 200 gatunków ptactwa wodnego, w lasach można spotkać stada saren oraz jelenie, łosie, dziki. Na starorzeczach Warty w ostatnich latach osiedliły się bobry. Tereny te są fragmentem obszaru węzłowego Doliny Środkowej Warty, o znaczeniu międzynarodowym i krajowym, obejmującym elementy sieci ekologicznej ECONET-PL oraz NATURA 2000.
Walory historyczno-kulturowe oraz przyrodnicze
Ma terenie gminy znajdują się obiekty, które świadczą o ciekawej przeszłości tych okolic. Ślady kultury materialnej pochodzą z różnych okresów dziejów ludzkości. We wsiach Młyny Piekarskie, Józefów, Dąbrowica, Miłkowice - znajdują się cmentarzyska ciałopalne, kręgi kamienne, ślady osad z czasów począwszy od neolitu aż po średniowiecze. Ciekawych znalezisk dokonali archeolodzy w Łęgu Piekarskim, gdzie trafili na tzw. "groby książęce", pochodzące z II wieku n.e. Natomiast na terenie Piekar i Woli Piekarskiej zlokalizowano kopce - pozostałości po grodziskach z XII-XIV wieku. Również przyroda w wielu miejscach prezentuje się okazale, ze swoimi walorami. Kompleksy leśne, starorzecza rzeki Warta, fragmenty doliny Teleszyny, parki dworskie należą do przyrodniczych walorów gminy.
Ciekawe obiekty i miejscowości
Dobra
Prawa miejskie uzyskała przed 1392 rokiem. Lokacja miała miejsce nieopodal dworu obronnego. Siatka ulic oraz dzisiejszy rynek jest pozostałością po pierwszej lokacji. W1538 roku po pożarze miasto otrzymało nowe prawa miejskie lokacją na terenie wsi Zamysłów (Nowe Miasto). Pozostałością tej lokacji jest placyk (ryneczek), w rejonie ulicy Nowotki. W Dobrej w przeszłości mieszkali nie tylko Polacy, ale również Żydzi, Niemcy, Rosjanie. Pozostałością po tych mniejszościach narodowych są cmentarze: żydowski - na południowych peryferiach miasta i ewangelicko-augsburski - około 1 km na wschód od Dobrej. Ciekawe obiektyw Dobrej:
-
zespół kościelny:
- kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny, wybudowany w latach 1905-12 w stylu neobarokowym, pierwszy kościół w tym miejscu istniał prawdopodobnie już w XIII wieku
- dzwonnica klasycystyczna z 1840 roku
- budynek plebani z 1838 roku
- kapliczka z rzeźbą ludową św. Wawrzyńca datowana na połowę XIX wieku
-
zespół dworski:
- dwór z 1874 roku
- park z kopcem i fosą, stawem, akację kasztanową (pomnik przyrody)
- budynki gospodarcze z przełomu XIX i XX wieku: gorzelnia, warownia i magazyny
- cmentarz parafialny rzymskokatolicki
- grobowce rodziny Dzierżawskich
- Groby żołnierzy z I i II wojny światowej
"Jeziorsko" - zbiornik retencyjny
Unikatowe walory przyrodnicze i ornitologiczne rzeki Warty oraz niepowtarzalny charakter całej doliny tej największej z rzek Wielkopolski stwarzają - w świetle dotychczasowych wyników badań naukowych - w pełni uzasadnione podstawy do ochrony i zachowania najcenniejszych jej biotopów.
Funkcja rzeki Warty, a szczególnie jej doliny w utrzymaniu i kształtowaniu populacji ptaków wodno- błotnych naszego kraju jest trudna do przecenienia. Prawie cały ten obszar uznano za ostoję ptaków o ogólnopolskim znaczeniu, a znaczne jej fragmenty mają rangę międzynarodową.
"Jeziorsko" - to zbiornik specyficzny, stwarzający dogodne warunki zarówno do gniazdowania, odpoczynku w czasie wędrówek, jak i zimowania dla wielu rzadkich w naszym kraju gatunków ptaków wodno-błotnych. Rola "Jeziorska" jest tym większa, że jest to jeden z bardzo niewielu położonych w Polsce zbiorników o tak wszechstronnym znaczeniu dla ptaków. Spotkać tu możemy przedstawicieli ptasiego świata z całego niemal kontynentu reprezentujących głównie takie rzędy jak Blaszkodziobe (Anseriformes), Pełnopłetwowe (Pelecaniformes) oraz Siewkowe (Charadriiformes). Na szczególną uwagę wśród nich zasługują: cztery gatunki perkozów, w tym rdzawoszyi i zausznik, kormoran, bąk i bączek, pospolita prawie wszędzie czapla siwa, ale także jej znacznie rzadsze krewne czapla biała i purpurowa; przylatujące na posiłek bociany, zarówno białe, jak i czarne; łabędzie - głównie niemy, ale także dwaj jego krewniacy - krzykliwy i czarnodzioby, rozmaite lęgowe gęgawy, ale także przelotne i zimujące zbożniki i białoczółki, a nawet bernikla białolica, spośród innych blaszkodziobych ohar i cała masa kaczek z takimi ciekawymi ich przedstawicielami jak świstun, krakwa, rożoniec, płaskonos czy gągoł. Ponadto występują bielaczek i nurogęś. Całe to bractwo obok ryb i ssaków to pożywienie dla licznie reprezentowanych tu ptaków drapieżnych, spośród których najczęściej spotkać można błotniaka stawowego, bielika jastrzębia, krogulca i kobuza, ale także niezwykłe w całej Polsce rzadkiego orła przedniego. Przedstawiciele kolejnych rodzin to kropiatka, żuraw, szablodziób, sieweczki, siewnica, biegus mały i malutki, biegus zmienny, batalion, kulik wielki, rycyk, brodziec śniady i krwawodziób, kwokacz, mewa srebrzysta czy rybitwa zwyczajna, by wymienić najciekawszych.
W sezonie lęgowym zakłada tu swoje gniazdka kilkanaście tysięcy gęsi gęgawych, a w okresie jesienno-zimowym bytuje na terenie od kilku do kilkunastu tysięcy gęsi zbożowych i białoczelnych, Wczesną wiosną swoistego piękna nadają zbiornikowi ciągnące na lęgowiska wszelkie stada świstunów, czajek, gęsi zbożowych czy mniejsze batalionów, które zatrzymują się na tym terenie, by nabrać sił do dalszej wędrówki.
Linne
W kompleksie leśnym nieopodal drogi Dobra - Miłkowice znajduje się pałacyk wybudowany w latach 30. XX wieku. Prezentuje się ciekawie architektonicznie, pokryty ceramiczna dachówką i bardzo ładnie wkomponowuje się w otaczający las. W sąsiedztwie stara sosna - pomnik przyrody. Przed wojną wykorzystywany przez rodzinę Schweiketów jako miejsce wypoczynku, dzisiaj w administracji Lasów Państwowych. Przy drodze zabudowania folwarczne z istniejącego do 1945 roku majątku ziemskiego w Dobrej. Pola pomiędzy wsią Linne, a miastem Dobra w 1770 roku były miejscem dużej bitwy pomiędzy Polakami a Rosjanami (konfederacja barska). W bitwie zginęło około 1.000 Polaków.
Mikulice
Miejscowość w dokumentach pojawia się pod koniec XIV wieku. Była wówczas własnością kościelną.
W późniejszym przeszła w ręce prywatne. Pozostałością z tamtych czasów są zabudowania dworskie:
- dwór (typowy polski) wybudowany na przełomie XVIII i XIX wieku w stylu klasycystycznym, murowany
- spichlerz murowany z XIX wieku
- pojedyncze okazy starodrzewia (pozostałość po parku dworskim)
Miłkowice
Miejscowość wymieniana w dokumentach już w XII wieku. Była własnością rodu Abdanków. Parafia powstała prawdopodobnie na przełomie XIV i XV wieku. Pierwsze kościoły w Miłkowicach były budowane z drewna. Obecny kościół wybudowano w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Ciekawe obiekty:
- zespół kościelny:
- kościół parafialny pw. św. Mikołaja, murowany z cegły w stylu neogotyckim. Bardzo ładnie prezentuje się wieża kościelna widoczna z wielu miejsc okolicy. W przyszłości może stanowić idealny punkt widoczny na Zbiornik "Jeziorsko" i okolice
- plebania wybudowana w 1882 roku
- organistówka
- pozostałości umocnień obronnych z 1939 roku
- droga wybudowana z kamienia polnego
- stara kuźnia
Miłkowice pretendują do miana miejscowości wypoczynkowej. W tej chwili zasiedla się ponad 100 działek rekreacyjnych. Bezpośrednie sąsiedztwo Zbiornika "Jeziorsko" jest dogodnym miejscem do uprawiania sportów wodnych i wędkarstwa.
Młyny Piekarskie
Wieś w przeszłości należała do majątku ziemskiego Piekary. Możliwe, że nazwa pochodzi od istniejących tu w przeszłości młynów. Ślady osadnictwa na terenie tej miejscowości pochodzą z okresu neolitu. Archeolodzy w trakcie wykopalisk odnajdowali popielnice na cmentarzysku ciałopalnym z okresu kultury przeworskiej. Na przełomie XVII i XIX wieku zostali osadzeni tutaj przybysze z Niemiec. Zamieszkiwali te tereny aż do połowy XX wieku. Dowodem ich pobytu jest stary, położony w lesie cmentarz ewangelicko-augsburski. Można jeszcze dzisiaj spotkać ślady mogił lub dobrze zachowane nagrobki pochodzące z połowy XX wieku
Skęczniew
Miejscowość wymieniana w dokumentach z II potowy XIV wieku. Zawsze była własnością prywatną. Parafia istniała na pewno już w XV wieku, ale lokalizacja miejscowego kościoła (walory obronne) jest charakterystyczna dla budowli romańskich w Polsce, mających o wiele starszą metrykę. W latach 1975-86 Skęczniew był dla budowniczych Zbiornika "Jeziorsko" bazą. Tutaj zlokalizowana jest część zapory czołowej oraz port. Obecnie znajduje się tu duży dom pomocy społecznej oraz administracja zbiornika. Ciekawe obiekty:
- kościół parafialny pw. św. Trójcy, wybudowany w stylu klasycystycznym w 1825 roku z fundacji Hipolita Masłowskiego, ówczesnego właściciela wsi
- park dworski z alejami lipowymi, pojedynczymi okazami starodrzewia, dębem szypułkowym - pomnikiem przyrody
- cmentarz parafialny - grobowiec rodziny Wailów - właścicieli majątku ziemskiego w Skęczniewie
